Bir jeneratör, yılda belki üç beş saat çalışır. Ama çalışması gereken o birkaç saniyede çalışmazsa, geri kalan 8.700 saatin bir anlamı kalmaz. Sahada gördüğümüz arızaların çoğu üretim hatasından değil, aksatılan bakımdan çıkıyor.
Aşağıda periyodik bakımda tam olarak ne yapıldığını, bakım aralığının neye göre belirlendiğini ve makinenin size ne zaman uyarı verdiğini anlattık.
Periyodik bakımda ne yapılır
Jeneratör bakımı yağ ve filtre değişiminden ibaret değil. Mekanik, elektriksel ve kontrol tarafı ayrı ayrı ele alınır.
Yağ, sıvı ve filtreler
Motor yağı yüksek sıcaklıkta viskozitesini kaybeder ve sürtünmeyi karşılayamaz hale gelir. Bakımda motor yağı, yağ filtresi ve yakıt filtreleri yenilenir. Yakıt hattındaki su ayırıcı (racor) filtrede biriken su tahliye edilir, gerekiyorsa eleman değiştirilir. Hava filtresinin toz tutma kapasitesi dolduysa yenisi takılır.
Soğutma sistemi
Soğutma sıvısının seviyesi ve antifriz oranı refraktometreyle ölçülür, korozyon önleyici katkıların durumu değerlendirilir. Radyatör peteklerinde hava akışını kesen toz, yaprak ve yabancı madde temizlenir. Termostatın açma kapama dengesine bakılır.
Akü ve şarj devresi
Marş basmama şikâyetlerinin büyük kısmı aküden çıkar. Şebeke varken aküyü dolu tutan şarj redresörünün çalışması, şarj alternatörünün ürettiği voltaj, elektrolit yoğunluğu ve kutup başı bağlantıları kontrol edilir. Marş anındaki voltaj düşümü ölçülerek akünün iç direnci belirlenir.
Mekanik bağlantılar ve egzoz
Vantilatör ve şarj dinamosu kayışlarının gerginliği ayarlanır, aşınma ve çatlak izleri denetlenir. Egzoz manifold bağlantılarında, kompansatörde ve susturucu contalarında gaz kaçağı aranır. Titreşim takozlarının durumuna bakılır.
Kumanda panosu ve yük testi
Kontrol modülünün güvenlik alarmları, sensör kalibrasyonları ve açma kapama röleleri test edilir. Fiziksel kontroller bittikten sonra makine önce yüksüz çalıştırılır; yağ basıncı, motor sıcaklığı, frekans ve faz voltajları kaydedilir. Ardından tesis yükü ya da yük bankası devreye alınır, motorun ve alternatör sargılarının yük altındaki davranışı izlenir. Bakımın en atlanan ama en çok şey söyleyen adımı budur.
Bakım aralığı neye göre belirlenir
İki ölçü var: çalışma saati ve takvim.
Sürekli çalışan setlerde motor üreticisinin verdiği saat aralıkları esastır. Yağ ve filtreler çalışma süresine bağlı olarak kirlendiği için belirli saatlerde değişmek zorunda.
Şebeke yedeği olarak bekleyen setlerde durum başka. Makine hiç çalışmasa da kimyasal yaşlanma sürer: karterde bekleyen yağ havadaki nemi çeker, filtre elemanları özelliğini yitirir, yakıt bozulur, sızdırmazlık contaları sertleşir. Bu yüzden yedek jeneratörlerde çalışma saati dolmasa bile yılda en az bir kez bakım gerekir.
Arıza belirtileri ve olası sebepleri
Makine tamamen durmadan önce genelde işaret verir. Bu işaretleri doğru okumak, küçük bir bakım ile büyük bir onarım arasındaki farkı belirler.
- Marş basmıyor. Bitmiş ya da sülfatlaşmış akü, arızalı şarj redresörü, gevşek marş motoru kabloları, panoda takılı kalmış acil stop butonu.
- Yük altında aniden duruyor. Tıkalı yakıt filtresi, yakıt hattının hava yapması, hararet koruması devreye girmesi, alternatörün aşırı akım çekmesi.
- Aşırı ısınıyor. Tıkanmış radyatör petekleri, eksik soğutma sıvısı, arızalı termostat, gevşemiş devridaim kayışı.
- Egzozdan siyah duman. Tıkalı hava filtresi nedeniyle yetersiz hava, enjektör püskürtme bozukluğu ya da kapasitenin üzerinde yükleme.
- Voltaj ve frekans dalgalanıyor. Otomatik voltaj regülatörünün bozulması, hız regülatörünün tepki verememesi, dengesiz faz yüklemesi.
Yetkili servis ile serbest tamirci
Arıza anında en yakın jeneratör tamircisini çağırmak pratik görünür. Ama güncel dizel motorlar hassas elektronik kontrol üniteleri ve yüksek basınçlı enjeksiyon sistemleriyle çalışıyor. Yanlış torkla sıkılmış bir kapak cıvatası ya da kalitesiz bir filtre kiti, motorda geri dönüşü olmayan hasar bırakabilir.
Yetkili servis ekipleri motor ve alternatör üreticilerinin teknik bültenlerine ve tork değerlerine hâkim teknisyenlerle çalışır. Orijinal filtre ve yedek parça, makinenin fabrika çıkışındaki yakıt tüketimini ve çalışma toleranslarını korur. Yan sanayi parça tolerans farkı yüzünden erken aşınma getirir.
Bakım sözleşmesi ne işe yarar
Sözleşme, bakımı sizin hatırlamanıza bırakmaz. Ziyaretler takvime bağlanır, yıpranan parçalar değişim zamanı gelmeden tespit edilir, acil çağrılarda sözleşmeli kullanıcılara öncelik verilir. Yılda bir kez gelen bir ekibin gördüğü şey ile arıza anında ilk kez gelen bir ekibin gördüğü şey aynı değildir.
Servis talebi
EMSA, Türkiye genelindeki yetkili servis ağıyla bakım, arıza tespiti, onarım ve orijinal yedek parça desteği veriyor. Tesisinizdeki jeneratör için servis talep formunu doldurabilir ya da +90 216 420 00 03 numarasından teknik ekibe ulaşabilirsiniz.